Yapı halindeki bir geminin sicile tescili, geminin malikinin veya maliklerinden birinin başvurusu üzerine yapılabilir ve mülkiyet iddiası ispatlanamayan tarafın tescil talebi reddedilir.

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1527 Esas, 2025/1220 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun Asliye ... Mahkemesi
SAYISI : 2023/142 E., 2024/864 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davacı şirket ile davalı şirket arasında 18.02.2021 tarihli "Gemi Yapım Sözleşmesi"nin akdedildiğini, sözleşme kapsamında davacı tarafından davalı şirkete 650.000,00 USD ödeme yapıldığını, 15.10.2021 tarihinde ise davalı şirket ile .. Tersanesi A.Ş. arasında ".." isimli geminin yapım sözleşmesinin imzalandığını ve .. tersanesinde yapımına başlandığı, 21.12.2021 tarihinde gemi inşa başvuru belgesinin hazırlandığını, davalı şirketin .. isimli gemi için inşa izin belgesi düzenlenmesi hususunda .. Liman Başkanlığı'na başvuru yaptığını ancak bakanlık tarafından inşa izin belgesi düzenlenmesi talebinin reddedildiğini ileri sürerek geminin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunun tespiti ile yapı halindeki gemilere özgü sicile, mümkün olmaması halinde gemi siciline tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davacı ile davalı şirket arasında 20.11.2021 tarihinde gemi yapım sözleşmesinin imzalandığını, bu kapsamda ".. .." ve ".. .." isimli gemilerin yapımı konusunda 1.300.000,00 TL ye anlaşıldığını ancak gemilerin yapımına başlanmadığını, davalı şirketin yetkilisi ile davacının yapımına başlanılmayan gemilere karşılık .. Tersanesinde yapımına başlanılan ve yapım başvurusu yapılmış .. isimli geminin verilmesi için anlaşıldığını ileri sürerek geminin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunun tespit ve tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı Bakanlık vekili asıl ve birleşen davaya cevap dilekçesinde; davanın öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden reddinin gerektiğini, davacının Bölge Liman Başkanlığına herhangi bir başvurusu veya onun ilgili olduğuna dair bir ekin sunulmadığını, davaya konu gemi hakkında diğer davalı tarafından .. Bölge Liman Başkanlığına 09.12.2021 tarihli ve 5691 kayıt sayılı dilekçesi ve ekleri ile yapılan başvuruda .. isimli geminin davalı şirket adına ihraç amaçlı yapılacağını beyan ettiğini .. Tersanesinin Gemi Sanayi ve Veritabanı Programına bilgilerinin girildiğini ve başkanlıklarınca inşa izin belgesi düzenlenmesi talebinde bulunulduğunu, idare tarafından belirlenmiş ve istisna (eser yapım) sözleşmesinde gemi isminin uygun olmaması nedeniyle ilgili Liman Başkanlığınca inşa izin belgesinin düzenlenmediğini, .. Tersanesinde .. Bölge Liman Başkanlığınca yapılan denetim neticesinde düzenlenen 27.05.2022 tarihli tutanakla kıç aynasında .. isminin ve Bağlama Limanının .. yazılı olduğunu, söz konusu geminin inşasına başlandığı ve geminin çelik konstrüksiyon inşasının tamamlandığının tespitlerinin yapıldığını, dava dışı .. ..'nun 21.10.2022 tarihli dilekçesi ile .. Tersanesinde inşasının tamamlandığı beyan edilen .. .. isimli geminin belgelendirilmesinin talep ettiğini, .. Bölge Liman Başkanlığınca geminin bulunduğu .. Tersanesine gidildiğini ve bahse konu geminin izinsiz olarak inşasına başlanan, kıç aynasında kaynakla yazılı olan isim (..) ve bağlama limanı (..) yazılarının kesilerek sökülen .. isimli gemi olduğu ve sökülen isimlerin yerine boya ile .. .. isminin yazıldığının tutanakla tespit edildiğini, geminin sahipliği hakkında ihtilafın doğduğunu, geminin maliki iddiasında bulunan davacı şirketin Bakanlık .. Liman Başkanlığına bir müracaatının da bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Asıl ve birleşen davanın diğer davalısı, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada dava konusu geminin 18.02.2021 tarihli istisna (eser / yapım) sözleşmesine konu olan ve 27.05.2022 tarihli tespit tutanağı 03.11.2022 tarihli tutanakta adı geçen .. isimli gemi olduğunun ve mülkiyetinin davacı şirkete ait olduğunun tespitine, tescil talepleri yönünden ise; 6102 sayılı Türk ... Kanunu'nun (TTK) 986. maddesindeki "yapı halindeki bir gemi malikinin istemi üzerine veya yapı üzerinde bir gemi ipoteğinin kurulması yahut yapının ihtiyati ve kesin haczi veya tersane sahibinin gemi ipoteğinin kurulmasına yönelik istem hakkını teminat altına almak amacıyla sicile şerh verilmesi söz konusu olduğu takdirde yapı halindeki gemilere özgü sicile kaydolur." hükmü uyarınca ve TTK'nın 959. maddesine göre geminin ancak malikin veya maliklerden birinin istemi üzerine gemi siciline tescil olunacağı, dava konusu ".." isimli gemi hakkında davalı şirket tarafından inşa izin belgesi düzenlenmesi talep edildiği, davalı Bakanlık tarafından ilgili yönetmelik kapsamında geminin inşa edildiği, Terme Tersanesinin gerekli ücretleri yatırmaması ve gemi isminin uygun olmaması sebebiyle inşa izin belgesi verilmediği, sonrasında da gemi mülkiyetinin ihtilaflı olması gerekçe gösterilerek tescil taleplerinin uygun bulunmadığı, TTK'nın 986. ve 959. maddesinde açıkça gösterildiği üzere ilgili sicillere kayıt için gemi malikinin/maliklerinin başvurması gerektiği, dosya kapsamında böyle bir başvurunun tespit edilemediği, davalı Bakanlığın sicile tescil etmeme ve gerekçelerinin yerinde olmadığına yönelik herhangi bir bilgi belgenin dosyaya sunulmadığı, geminin mülkiyeti ile ilgili olarak birleşen dosya davacısı tarafından da başvuruların yapılması sebebiyle ilgili sicillere kaydedilmemesinde davalı Bakanlığın haklı olduğu ve sunulan deliller kapsamında tescil için gerekli şartların bulunmadığı, usule uygun malik tarafından yapılan başvurunun da olmadığı gerekçesiyle tescil talebinin reddine, birleşen davada ise düzenlendiği ileri sürülen 03.10.2022 tarihli sözleşmelerin ibraz edilmediği, bu sözleşmeler kapsamında ödemesine ilişkin delil sunulmadığı, daha önceki anlaşmaya göre yapılacak iki geminin ödemesine ilişkin delil ibraz edilmediği, beyan edilen ödeme şekline ilişkin dahi belge, delil olmadığı, önceki iki sözleşmenin tarafı .. .. Gemi Endüstri İnşaat Sanayi ... A.Ş. ile dava dosyasındaki .. Gemi İnşa Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin farklı şirketler olduğu, aralarında bağlantı kurulamadığı, dosyadaki bilirkişi raporu ile diğer delillerin birlikte değerlendirilmesinden davacının iddiasını ispatlayamadığı, tanıkla ispatının mümkün olmayacağı, .. Tersanesi A.Ş., 05.12.2022 tarihli taahhütname ile .. olarak tespiti yapılan geminin ".. .." isimli gemi adında değiştirildiğini bildirmiş ise de aynı gemi için daha önce davacı ile sözleşme yapılıp izin başvurusunda bulunduğu, taahhütnamenin içeriğinin mülkiyetin tespitine yeterli olmadığı, tersane yetkilisinin keşifte alınan beyanında ihtilaf konusu geminin hangi tarafa ait olduğu hakkında bilgisinin olmadığını bildirmesi karşısında birleşen dosya davacısının iddiasının sabit görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, asıl davada davalı ... vekili ile birleşen davada davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu yapılan geminin .. isimli gemi olduğu, davacı ile davalı .. Gemi İnşa Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. arasındaki eser sözleşmesine konu gemi olduğunun ve mülkiyetinin asıl davada davacı şirkete ait olduğunun anlaşıldığı, birleşen davada ise davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davalı ... vekili ile birleşen davada davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, hüküm, birleşen davada davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Asıl ve birleşen dava gemi mülkiyetinin tespit ve tesciline taleplerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 06.05.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.