İçeriğe geç

Yargı Kararları

Teminat amacıyla boş olarak verilip sonradan ciro edilen bononun gerçek borç ilişkisini yansıtmadığı sözleşme hükümleri ve tanık/ifade delilleriyle ispatlandığında, borçlu ciranta ve lehdara karşı menfi tespit davası kabul edilir.

Bir bononun ticari sözleşme kapsamında teminat amacıyla verildiği, sözleşme hükümleri, ceza dosyasındaki ifadeler ve diğer delillerle ortaya çıktığında, bononun teminat niteliği taşıması nedeniyle takip borçlusunun lehdar ve ciranta davalılara karşı açtığı menfi tespit davasının kabulü gerekir.

Mahkeme
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Esas
2025/7179
Karar
2026/4949
Tarih
23.09.2026

İlgili mevzuat

  • 6100 sayılı HMK m. 353/1-b(1)
  • 6100 sayılı HMK m. 370/1
  • 6100 sayılı HMK m. 372

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/390 Esas, 2025/1160 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2019/590 E., 2023/869 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı ve birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR
I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı şirketin ortaklarının diğer şirketi olan .... San. ve Tic. Ltd. Şti. (... Ltd. Şti.) arasında 19.06.2008 tarihinde malzeme alım işlerine ait sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 5.4. maddesi uyarınca satılacak malzemelerin teminatı olarak davacı şirket adına kaşeli ve imzalı olarak 530.000,00 TL bedelli bononun boş olarak ... Ltd. Şti.'ne teslim edildiğini, sözleşmenin 5.2. maddesinde belirtilen 460.000,00 TL ödeme yapıldığını, davacılar tarafından teminat olarak verilen bononun davalıya ciro edildiğini, davalı şirket tarafından müvekkili aleyhine İstanbul 3. İcra Müdürlüğünün 2011/6870 E. dosyasından icra takibi başlatıldığını, davalının yapmış olduğu hukuka aykın eylemler sebebiyle şikayette bulunulduğunu, müvekkillerinin davalı tarafa veya icra takibinde diğer borçlu olarak görünen ... Ltd. Şti.'ne herhangi bir borcunun bulunmadığını, her iki şirketin yetkilileri ... ve...'un baba-oğul olduklarını, icra takibinin ve cironun tamamen muvazaalı yapıldığını ileri sürerek davacının, icra takibine konu alacaktan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davalı aleyhine kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dosyasının dava dilekçesinde; asıl davadaki nedenlerle davacıların, davalı ... Ltd. Şti.'ne 11.01.2010 tanzim 14.06.2010 vade tarihli, 530.000,00 TL bedelli bonodan dolayı borçlu olmadığının tespitine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davalı şirketin ortaklarının aynı zamanda icra takibine konu senedin lehdarı ... . San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin de ortakları olduklarını, davalı ile davacılar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığından davanın ... Ltd. Şti.'ne yöneltilmesi gerektiğini, davacılar ile ... Ltd. Şti. arasında akdedilen 19.06.2008 tarihli sözleşmenin 5.2 maddesine konu senedin icra takibine konu senet olmadığını, bahsi geçen sözleşmeden dolayı davacının ... Ltd. Şti.'ne 32.582,97 TL borcunun bulunduğunu, icra takibine konu 11.01.2010 tanzim tarihli 14.06.2010 vade tarihli senedin dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından davacı ...’e 17.10.2008 tarihinde satılan ve fakat karşılıklı güven ilişkisi gereği ve ticari ilişkinin devam etmesi nedeni ile bedeli ödenmeyen iki adet dairenin satışı karşılığında verildiğini, iki dairenin toplam bedelinin 309.060,00 TL olduğunu, tapuda düzenlenen resmi senetlerde satış bedellerinin çok düşük gösterildiğini, dava dışı ... Ltd. Şti’nin icra takibine konu senedi borçlu olduğu müvekkili şirkete ciro ederek verdiğini, davalı ile dava dışı şirketin ortaklarının aynı olmasının aralarında bir ticari ilişkinin bulunmadığına veya muvazaalı bir ilişkinin olduğuna delil teşkil etmeyeceğini, ciro yoluyla senedi devralan müvekkilinin 530.000,00 TL bedelli senedin borç miktarı olan 345.000,00 TL’lik kısmını icraya koyduğunu, takip konusu bononun teminat niteliğinde olmadığını, davalının iyi niyetli hamil niteliği taşıdığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile takip ve dava konusu senedin 11.01.2010 tanzim, 14.06.2010 vade tarihli, 530.000,00 TL bedelli, malen kaydıyla düzenlenmiş, keşidecisinin davacılar, lehtarının ise davalı ... Ltd. Şti olduğu, ... Ltd. Şti tarafından ise senedin diğer davalı şirkete ciro edildiği, davalı ... Ltd. Şti ile davacı şirket arasında 19.06.2008 tarihinde düzenlenen malzeme alım işlerine ait tip sözleşme başlıklı sözleşmede; davacı şirketin satıcı, davalı ... Ltd. Şti'nin ise alıcı olarak yer aldığı, sözleşmenin 5.2 maddesi uyarınca işe başlama sözleşme tarihinden sonra banka havalesi ile 460.000,00 TL ödeneceği, 5.4 maddesi ise "5.2 maddesine göre ilk ödemeye karşılık 530.000,00 YTL satıcıdan çek veya senet alınacaktır" şeklinde hüküm bulunduğu, davalılar arasında düzenlenen 21.07.2009 tarihli malzeme işlerine ait sözleşmede; davalı ... Ltd. Şti'nin alıcı, asıl dava davalısının ise satıcı olarak yer aldığı, iş bedelinin sözleşmenin 5.1 maddesinde 343.896,84 YTL olarak gösterildiği, davacı ...'ın suç duyurusu sonucu açılan ceza davasında dava dışı ... ve ...'un bedelsiz senedi kullanma suçundan sanık olarak yargılandığı, sanıkların bedelsiz senedi kullanma suçunu işledikleri gerekçesiyle cezalandırılmalarına karar verildiği, ancak Yargıtay incelemesinde zamanaşımı nedeniyle düşme kararı tesis edildiği, ancak ceza dosyasında asıl ve birleşen davada davalıların ortağı olan ...'un ceza dosyasındaki ifadesinde, yapmış olduğu inşaata ilişkin malzemelerin davacıdan alındığı, bu kapsamda davacıdan alınan teminat senedinin kendisine iade edildiği, sonrasında davacıdan tekrar mal alımı yapılıp karşılığında davacının iki adet daire teklifi kabul edilerek dairelerin teslim edildiği, ancak davacıdan malı alamayıp dairelerin de satışını kendisine verdiklerinden davacıya yapılan tapu satışı nedeniyle yeni bir senet alındığının beyan edildiği, davalının savunmasına dayanak ettiği ikinci senedin verildiği ispatlanamadığı gibi ifadenin içeriğinden dahi bu senedin tapu devrine rağmen malzeme temin edilmemesi nedeniyle teminat olarak alındığının beyan edildiği, kaldı ki davalının savunmasına konu senedi dosyaya sunmadığı, bu konuda ispata elverişli bir delil ibraz etmediği gibi ikinci bir bono verildiği iddiasının da davacının kabulünde olmadığı, Pendik'te bulunan iki adet dairenin davacı ...'e satılıp satış bedelinin nakden alındığı bizzat tapu senedinden anlaşıldığından taraflar arasında dosyaya sunulan tek bononun asıl dosyada ve birleşen dosyada davaya konu edilen 11.01.2010 düzenleme tarihli bono olduğu ve bononun da gerek 19.06.2008 tarihli sözleşmenin 5.4. maddesi gerekse de ceza dosyasındaki ifadelerden teminat senedi niteliği taşıdığı, her ne kadar ceza dosyasında zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilmiş ise de, vakıanın oluşuna dair sübut kapsamında mahkemece sanıkların cezalandırılmasına dair karar verildiği, tebliğnamede de onama görüşünde olunduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde davaya ve birleşen davaya konu senetten dolayı davacıların davalı ve birleşen davalıya borçlu olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, asıl davada davalı ve birleşen davada davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davada davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, asıl davada davalı ve birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava, icra takibine konu edilen bononun teminat bonosu olduğu ve davacının borcu bulunmadığı gerekçesiyle takip alacaklısına karşı açılan icra takibine yönelik menfi tespit, birleşen dava, aynı takibe dayanak bono nedeniyle bononun lehdarı ve aynı zamanda ilk cirantasına yönelik menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl davada davalı ile birleşen davada davalı vekili temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine, 23.09.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.






Bu kararın başlığı ve özeti, ekibimizin karara ilişkin kısa hukuki yorumudur; Yargıtay'ın resmi ifadesi değildir. Başlığın kullanılmasından doğabilecek zararlardan sorumluluk kabul edilmez. Kararın kök kaynağı: Adalet Bakanlığı.

Yargıtay Karar Arama