Yargı Kararları
Haricen tahsilat yapan alacaklının bunu icra dosyasına bildirmemesi halinde, borçlu tarafından ibraz edilecek ödeme makbuzlarının adi belge niteliği sebebiyle alacaklının teyidi gerektiğinden, borçlunun fazla ödeme yapmış olmasına ve takiplerin derdest kalmasına rağmen menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunur.
Alacaklının, protokol kapsamında borçludan harici olarak tahsil ettiği bedelleri icra dosyasına bildirmemesi ve borçlunun elindeki ödeme makbuzlarının adi belge olup icra dosyalarının kapatılması için alacaklının beyanının zorunlu olması karşısında, toplam borçtan fazla ödeme yapan davacının takiplerin derdest olması sebebiyle menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2026/483, K. 2026/4977, 23.09.2026
- Mahkeme
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
- Esas
- 2026/483
- Karar
- 2026/4977
- Tarih
- 23.09.2026
İlgili mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 15
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 373/2
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/112 E., 2025/155 K.
HÜKÜM : Davanın hukuki yarar yokluğundan reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2018/1729 E., 2021/363 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti'ne olan borçları sebebiyle Bursa 1. İcra Müdürlüğünün 2016/11099 E., Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2017/870 E. ve Bursa 12. İcra Müdürlüğünün 2016/6334 E. sayılı icra takipleri ile karşı karşıya kaldığını, borcunu iyiniyetli olarak ödemek isteyen müvekkili ile davalı yan arasında 14.12.2017 tarihli ödeme protokolü üzerinde anlaşmaya varıldığını, protokol kapsamında davalı yana; 15.06.2018 keşide tarihli bedeli 71.580,00 TL olan müşteri çeki, 30.06.2018 keşide tarihli bedeli 50.000,00 TL olan müşteri çeki, 30.04.2018 keşide tarihli bedeli 25.000,00 TL olan müşteri çeki ve 27.000,00 TL bedelli, ödeme günü 20.12.2017 olan, keşidecisinin müvekkili olduğu bononun teslim edildiğini, davalı yana ödeme olarak teslim edilen evraklardan hepsinin zamanında ödendiğini, ancak 30.06.2018 keşide tarihli bedeli 50.000,00 TL olan müşteri çekinin keşideci tarafından tarihinde ödenmediğini, bunun üzerine davalı yan tarafından Bursa 15. İcra Müdürlüğünün 2018/7497 E. sayılı takibin başlatıldığını ve bu dosya borcunun da müvekkili tarafından ödenip dosyanın infaz edilerek kapatıldığını, belirtilen tüm ödemelerin eksiksiz olarak yapılmış olmasına rağmen davalı yan tarafından ödemelerin icra dosyasına bildirilmediği gibi Bursa 1. İcra Müdürlüğünün 2016/11099 E., Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2017/870 E. ve Bursa 12. İcra Müdürlüğünün 2016/6334 E. sayılı icra takiplerinin halen derdest durumda olduğunu, ticari hayatını sağlıklı şekilde devam ettirmek isteyen ve ödemelerini yapan müvekkilinin halen haciz tehdidi altında olmasının kabul edilemeyeceğini, müvekkili tarafından yapılan ödemelerin icra dosyasına bildirilmemesinin yanısıra, dosyalar açık olduğundan müvekkili aleyhine kötüniyetli olarak derdest olan dosyalardan aleyhlerine faiz işlediğini ileri sürerek müvekkilinin Bursa 1. İcra Müdürlüğünün 2016/11099 E., Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2017/870 E. ve Bursa 12. İcra Müdürülüğünün 2016/6334 E. sayılı dosyalarında belirtilen borcunun olmadığının tespitini, davalı yanın %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; haricen yapılan tahsilâtın icra dosyasına bildirilmesi yönünde bir zorunluluğun mevzuatımızda yer almadığını, zira borçlu tarafın elindeki makbuzları icra dosyasına sunarak ve tahsil harçlarını ödeyerek icra dosyasını resmî olarak infaz ettirme hakkına her zaman sahip olduğunu, protokolün davacı şirketin borcunu ödemek için iyiniyetle yaptığı bir girişimin sonucu değil, istihkak davasının aleyhlerinde bitmesi ve haciz işlemi için adrese gidilmesi sebebi ile düzenlenen bir borç tasfiye protokolü ve hukuken yapmak zorunda kaldıkları ödemeler olduğunu, 14.12.2017 tarihli protokol metninde anlaşmanın tahsil harcı hariç olmak üzere yapıldığını, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 15. maddesi gereğince de bu harcın borçluya ait olduğunu, davacı/borçlu şirketin ödemeleri haricen değil icra dosyasına yapmış olsa idi ve müvekkiline ödeme yapılırken tahsil harcı bu paradan kesilde idi dahi, bu miktar kadar borçlu hakkında takibe devam haklarının söz konusu olacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 14.12.2017 tarihli ödeme protokolünün tanzim edildiği, protokolde belirtilen bono ve çeklerin ödeme gününde ödendiğinde tahsil harcı haricinde davalı alacaklının alacağının kalmayacağı, çekler ve bono ödeme gününde ödenmediğinde alacaklının icra dosyalarına devam edebileceği, icra dosyalarına karşılık alınan çekler ve bononun tahsilatta mükerrer olmamak şartıyla icraya verilebileceği, çekler ve bono ödendiğinde tarafların birbirlerini tahsil harcı hariç gayri kabil rücu külliyen ibra edecekleri hususunda anlaşıldığının tespit edildiği, dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişiler tarafından tanzim edilen 31.03.2021 tarihli bilirkişi ikinci ek raporunda özetle; protokole konu edilen üç adet takip dosyasında ödenilmesi gereken bakiye tahsil harcı miktarının 5.086,33 TL ve takip dosyalarının toplam borcunun 165.551,27 TL olduğu, bakiye tahsil harcı düşüldüğünde geriye 160.464,94 TL kaldığı, davacı tarafça yapılan ödemelerin 173.580,00 TL olduğu, davacı tarafça, tahsil harçları düşüldüğünde davalı tarafa 13.115,06 TL fazladan ödeme yapıldığının bildirildiği, bilirkişiler tarafından tanzim edilen 31.03.2021 tarihli ikinci ek raporun hükme esas alınmaya yeterli olduğu, davacı tarafça davaya konu edilen üç adet icra dosyasına dayalı olarak davalı tarafa fazladan ödeme yapıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne, davacı tarafın, Bursa 1. İcra Müdürlüğünün 2016/11099 E. sayılı icra dosyasına dayalı olarak, Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2017/870 E. sayılı icra dosyasına dayalı olarak, Bursa 12. İcra Müdürlüğünün 2016/6334 E. sayılı icra dosyasına dayalı olarak davalıya borçlu olmadığının tespitine, yasal şartları oluşmadığından davacı tarafın kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 14.12.2017 tarihli protokolün, mevcut borcun tasfiyesi amacıyla bono ve çeklerin verilmesinden ibaret olduğu, bu hususta bir borç yenileme değil, mevcut borcun vadeye yayılarak temditi (ötelenmesi) niteliği taşıdığı, taraflar arasında mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla protokol yapıldığı ve protokol kapsamındaki tüm ödemelerin gerçekleştirildiği, bu hususta herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı, davacı tarafından, alacaklının harici ödemeleri icra dosyalarına bildirmeyerek takiplere devam ettiği, bu nedenle haciz baskısı altında olduğu iddiası ile menfi tespit talebinde bulunulmuş ise de, takiplerin incelenmesinde, taraflar arasında imzalanan protokol sonrası davacı tarafı baskı altına alacak veya haciz tehdidine maruz bırakacak herhangi bir işlemin yapılmadığı gibi bu hususta davacının da somut bir iddiasının bulunmadığı, kaldı ki protokolde takiplerin devam edeceğinin kararlaştırıldığı ve takiplerdeki tahsil harcının ödenmesinin davacı sorumluluğunda olduğunun belirlendiği, bu durumda harici yapılan ödemelerin davacı tarafından icra dosyalarına bildirilerek tahsil harcı ödendikten sonra takiplerin infaz edilebileceği ve yine takip borcunun haricen ödendiğinin sabit olmasına göre eldeki davanın açılmasında hukuki yararın bulunmadığı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru olmadığı gerekçesi ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A.Hukuki Nitelendirme ve Uyuşmazlık
Dava, davacı aleyhine başlatılan takiplere dayanak borcun protokol kapsamında zamana yayılarak ödenmesine rağmen takiplerin derdest olduğu iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkin olup uyuşmazlık, protokol gereği borcun sona erip ermediği, buradan varılacak sonuca göre davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesi tarafından dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları uyarınca, davacının takipteki borçlarından daha fazla ödeme yaptığı gerekçesi ile davanın kabulüne, Bölge Adliye Mahkemesince davacının borç ödeme dekontlarının takip dosyalarına bildirilmesi sureti ile dosyaların kapatılabileceği gerekçesi ile istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. Ancak somut olayda, davalı tarafından başlatılan icra takipleri kapsamındaki borcun ödenmesi için taraflar arasında 14.12.2017 tarihli protokol akdedilmiş, bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere davacının ödemesi gereken toplam borçtan fazla ödeme yaptığı anlaşılmaktadır. Bu durumda haricen tahsilat yapan davalının icra dosyalarına haricen borcun tahsil edildiğini bildirmesi gerektiği halde bu bildirimde bulunmadığı anlaşılmıştır. Bunun aksine Bölge Adliye Mahkemesince benimsendiği üzere borçlunun makbuz ibrası ile borcun söndüğü kabul edilirse söz konusu makbuzların adi belge olduğu gözetildiğinde makbuzların borçlu tarafından icra dosyasına ibraz edilmesi durumunda, makbuzlara dair alacaklı tespiti/teyidi gerekeceğinden alacaklının beyanda bulunması icra dosyalarının kapatılması için zorunluluk arz edecektir. Bu nedenle davacı ödemesinin fazla olduğu ve takiplerin derdest olduğu da gözetildiğinde Bölge Adliye Mahkemesince davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunun kabulü ile istinaf incelemesi yapılması gerekirken yazılı gerekçe ile verilen karar doğru görülmeyerek bozmayı gerektirmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'un 373/2 hükmü uyarınca dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, 23.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Bu kararın başlığı ve özeti, ekibimizin karara ilişkin kısa hukuki yorumudur; Yargıtay'ın resmi ifadesi değildir. Başlığın kullanılmasından doğabilecek zararlardan sorumluluk kabul edilmez. Kararın kök kaynağı: Adalet Bakanlığı.
İlgili Yargı Kararları
- Yargı KararlarıDevamını okuyun
İcra ve İflas Kanunu hükümlerinin uygulandığı ihalenin feshi şikayetlerinde istinaf başvuru süresi adli tatilde işlemeye devam eder ve adli tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzama imkanı bulunmaz.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E: 2026/4513 · K: 2026/4768 · T: 24.06.2026 - Yargı KararlarıDevamını okuyun
İdari olarak mahalleye dönüştürülmüş olsa da fiilen köy vasfını koruyan taşınmazın icra satışında, ilanın köyde de yapılmaması ihalenin feshi sebebidir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E: 2026/4490 · K: 2026/4824 · T: 25.06.2026 - Yargı KararlarıDevamını okuyun
Çeke/bonoya dayalı icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında, taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle bakiye borç bulunup bulunmadığı taraf ticari defter ve kayıtlarının karşılıklı incelenmesi suretiyle belirlenir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E: 2026/3192 · K: 2026/4979 · T: 23.09.2026