İçeriğe geç

Yargı Kararları

Hacizde muvazaa nedenine dayalı sıra cetveline itiraz davalarında, sıra cetvelinde pay ayrılan takip alacaklılarının alacaklarının gerçek bir alacak olduğunu takip dışındaki kesin ve inandırıcı delillerle ispat yükü kendilerine aittir.

İİK m. 140 ve devamı hükümleri uyarınca sıra cetveline itiraz davasında, sıra cetvelinde pay ayrılan alacaklılar alacaklarının takipten önce düzenlenmiş, birbirini teyit eden kesin ve inandırıcı delillerle gerçek olduğunu ispatlamak zorundadır; ilk derece mahkemesinin bu ispat yüküne göre yaptığı inceleme ve aldığı bilirkişi raporlarına dayalı tespitleri, istinafta yeni bir delil sunulmadığı hâlde yalnızca soyut hukuki ilişkinin varlığına dayanılarak göz ardı edilemez.

Mahkeme
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Esas
2025/297
Karar
2026/463
Tarih
09.09.2026

İlgili mevzuat

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 140
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 142/1
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 206
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 100
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 101
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 357

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1230 E., 2024/1251 K.
ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 05.06.2024 tarihli ve
2023/3147 Esas, 2024/1965 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasında birleştirilerek görülen sıra cetveline itiraz davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.
Kararın asıl ve birleşen davalarda davalı borçlu ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı alacaklı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı alacaklı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararının, asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili ile asıl ve birleşen davalarda davalı ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ASIL DAVA
1. Davacı vekili dava dilekçesinde; Adana 6. İcra Müdürlüğünün 2016/58 52... /7406 Esas sayılı dosyaları ile Adana 9. İcra Müdürlüğünün 2016/5434 Esas sayılı icra dosyalarında dosya borçlusu ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. hakkında icra takibi yapıldığını, borçlunun T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığındaki (TOKİ) hak ve alacaklarına haciz konulduğunu, haciz konulan hakedişlerle ilgili Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2016/201 Esas sayılı dosyasında 22.11.2016 tarihli sıra cetveli düzenlendiğini, düzenlenen sıra cetvelinde müvekkilinin alacaklı olduğu icra dosyalarına pay ayrılmadığını, dava dışı ... ile borçlu şirket tarafından alacaklıların alacağını alabilmelerini engellenmek amacıyla muvazaalı olarak alacak oluşturulduğunu, davaya konu muvazaalı olan dört icra dosyasındaki alacakların dava dışı ... tarafından davalı ...’a temlik edildiğini, davalı ...’in alacaklı olduğu icra dosyalarının ilk açıldığı tarihte ve sonrasında borçlu şirketin sigortalı çalışanı olduğunu ve dosya alacağının davalı ...’e muvazaalı şekilde temlik edilerek müvekkili şirketin alacağını almasının engellendiğini ileri sürerek sıra cetvelinin iptali ile davalının alacaklı olduğu icra dosyalarına ayrılan payların müvekkilinin alacaklı olduğu icra dosyalarına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı ...'a malzeme sattığını, bedelini alamaması üzerine ...'ın alacaklı olduğu Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2016/200, 2016/201, 2017/7 42... /853 Esas sayılı dosyasındaki alacaklarını temlik aldığını, ticari kayıtların incelenmesi hâlinde durumun açıklığa kavuşacağını, müvekkilinin dava dışı borçlu şirket ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, davacının iddialarının müvekkilini bağlamadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
II. BİRLEŞEN DAVALAR
1. Birleşen Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/519 Esas sayılı davasında davacı vekili dava dilekçesinde; Ankara 9. İcra Müdürlüğünün 2016/3054 Esas sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlu şirket hakkında yapılan icra takibinde mevcut alacağın 25.000,00 TL'lik kısmını müvekkilinin temlik aldığını, borçlunun TOKİ Başkanlığındaki hak ve alacakları üzerine haciz konulduğunu, Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2016/201 Esas sayılı dosyasına TOKİ Başkanlığı tarafından 704.310,22 TL borçlu şirketin alacağından dolayı para gönderildiğini, gönderilen paranın borcu karşılamadığını, bu nedenle sıra cetveli düzenlendiğini, sıra cetvelinde müvekkilinin temlik aldığı alacağın on altıncı sırada gösterildiğini, ilk beş sıradaki alacaklıların gerçekte alacağının olmadığını ileri sürerek sıra cetvelinin iptali ile takip dosyasındaki alacağın müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Birleşen Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/488 Esas sayılı davasında davacı vekili dava dilekçesinde; Ankara 25. İcra Müdürlüğünün 2016/3971 Esas sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlu şirket hakkında yapılan icra takibinde mevcut alacağın 85.000,00 TL'lik kısmının alacaklıdan temlik alındığını, borçlunun TOKİ Başkanlığındaki hak ve alacakları üzerine haciz konulduğunu, Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2016/201 Esas sayılı dosyasına TOKİ tarafından 704.310,22 TL borçlu alacağından dolayı para gönderildiğini, gönderilen paranın borcu karşılamadığını, bu nedenle sıra cetveli düzenlendiğini, sıra cetvelinde müvekkilinin temlik aldığı alacağının on sekinci sırada gösterildiğini, ilk beş sıradaki alacaklıların gerçekte alacağının olmadığını, borçları ödememek için muvazaalı olarak icra takibi başlatıldığını ileri sürerek sıra cetvelinin iptali ile takip dosyasındaki alacağın müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
3. Birleşen Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/498 Esas sayılı davasında davacı vekili; Ankara 25. İcra Müdürlüğünün 2016/3971 Esas sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlu şirket hakkında yapılan icra takibinde mevcut alacağın 135.000,00 TL'lik kısmının alacaklıdan temlik alındığını, borçlunun TOKİ Başkanlığındaki hak ve alacakları üzerine haciz konulduğunu, Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2016/201 Esas sayılı dosyasına TOKİ Başkanlığı tarafından 704.310,22 TL borçlu alacağından dolayı para gönderildiğini, gönderilen paranın borcu karşılamadığını, bu nedenle sıra cetveli düzenlendiğini, sıra cetvelinde müvekkilinin temlik aldığı alacağının on sekinci sırada gösterildiğini, ilk beş sıradaki alacaklıların gerçekte alacağının olmadığını, borçları ödememek için muvazaalı olarak icra takibi başlatıldığını ileri sürerek sıra cetvelinin iptali ile takip dosyasındaki alacağının müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
4. Birleşen Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/524 Esas sayılı davasında davacı vekili dava dilekçesinde; borçlu şirketin T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı nezdindeki hak ve alacakları üzerine yapılan haciz sonucunda 704.310,22 TL alacak üzerinde paylaşım yapıldığını ve bu paylaşıma göre sıra cetveli düzenlendiğini, ancak sıra cetvelinin usul ve yasaya aykırı olarak hazırlandığını, sıra cetvelinde ilk beş sırada bulunan icra dosyalarında bulunan alacakların gerçek borç ilişkisinden kaynaklanmadığını, takipler ve alacakların muvazaalı olduğunu, sıra cetvelinde iki, üç, dört ve beşinci sırada bulunan alacaklı ...’ın borçlu şirketin sahibi olan kişiyle olan akrabalık ilişkisinin olduğunu ileri sürerek sıra cetvelinin iptali ile davalı alacaklılara düşen payın müvekkiline verilmesini talep etmiştir.
5. Birleşen davalarda davalı ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçelerinde; davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, ilk beş alacağın tamamının sıralamadaki yeri iptal edilse dahi kendilerinin önündeki dosya sayısı ve alacak miktarı dikkate alındığında alacaklarının tahsil edilebileceği sıraya yükselmelerinin de mümkün olmadığını, davacıların ileri sürdüğü muvazaa iddiasının da gerçek dışı olduğunu, sıra cetvelinde birinci sırada yer alan alacaklının müvekkilinin yüklenicisi olduğu Kütahya ili, ... ilçesi, 100 Yataklı Devlet Hastanesi ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi işinin elektrik işlerinin yapımını 13.10.2015 tarihli sözleşme ile taşeron olarak üstlendiğini, taşeron şirketin yaptığı iş ve imâlatlara ilişkin hakediş raporları ve faturaların şirket kayıtlarında yer aldığını, müvekkilinin borcunu ödeyemediğini, takibe itiraz etmemenin muvazaa iddiası için geçerli ve yeterli bir neden olmadığını belirterek birleşen davaların reddini savunmuştur.
6. Birleşen davalarda davalı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçelerinde; müvekkili şirket yetkilileri ile diğer davalılar arasında akrabalık ilişkisi olmadığını, müvekkili şirket ile borçlu şirket arasında İzmir 22. İcra Müdürlüğünün 2016/2269 Esas sayılı takip dosyası ile kesinleşen gerçek borç ilişkisi bulunduğunu, ödeme emrinin hızlı posta yoluyla gönderildiğinin, ödeme emrinin kaç gün içinde tebliğ edildiğinin muvazaaya ilişkin emare olarak değerlendirilemeyeceğini, tebligatın resmî yolla posta kanalıyla yapıldığını, borçlu şirketin yüklenici olarak üstlendiği işteki elektrik imalat işlerinin yapılması ve malzeme tedarik edilmesi bakımından taşeron olarak müvekkili şirket ile anlaştığını, müvekkili şirket ile borçlu şirket arasında gerçek bir borç ilişkisi olduğunu belirterek birleşen davaların reddini savunmuştur.
7. Birleşen davalarda davalı ... vekili cevap dilekçelerinde; asıl davaya karşı sunduğu cevap dilekçesini tekrar ederek, icra dosyalarında borçlu şirkete yapılan tebligatların müvekkilinin dosyayı temlik almadan önce yapılmış tebligatlar olduğunu, tebligatlar incelendiğinde tebligatların hızlı posta yoluyla gönderildiğinin görüleceğini, bu nedenle tebligatların borçluya ertesi gün tebliğ edilmiş olmasının muvazaa iddiasının göstergesi olmadığını belirterek birleşen davaların reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 07.12.2022 tarihli ve 2021/29 Esas, 2022/523 Karar sayılı kararı ile; davalı alacaklının alacağının gerçek bir hukuki ilişkiye dayandığını ve miktarını kesin ve inandırıcı delillerle ispat külfetinde olduğu, davalıların ticari defter ve kayıtlarının bilirkişilerce incelendiği, davalı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden yapılan ticari defter incelemesinde, bonoların düzenlendiği tarihte bono bedeli kadar hakediş alacağı olmadığı, takip tarihinde 74.179,45 TL alacağı olduğu, sıra cetvelinde ise kendisine 322.837,11 TL pay ayrıldığı, davalı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile dava dışı borçlu arasındaki alacak borç ilişkisinin muvazaalı olduğu, takibe konu iki adet bononun borçlu şirketin ticari defterlerinde kaydının bulunmadığı, bu durumun ticari teamüle ve hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davalı ... yönünden ise borçlu şirketin 2015 yılı ticari defter ve kayıtlarına göre ...'a ait dokuz adet faturanın işlendiği ve 2015 yılı içinde dava dışı ...'a herhangi bir ödeme yapılmadığı, bu kadar yüksek meblağlı inşaat malzemesi alışverişinin herhangi bir ödeme, çek veya teminat almaksızın satışının ticari hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalı ...’ın faturadaki bilgilerinden tasarım firması olduğunun anlaşıldığı, faturaların inşaat malzemesi satışını içerdiği ve faaliyet konusu dışında olduğu, dava dışı ...'ın davalı ...’a 1.776.304,35 TL tutarlı borcuna karşılık 2.699.889,67 TL tutarındaki alacağını devrettiği, ... ve ...’ın borçlu şirkette sigortalı çalışma kaydının bulunduğu ayrıca ... ile borçlu şirket yetkilileri arasında yakın akrabalık ilişkisinin olduğu, ... tarafından düzenlenen faturalara ilişkin irsaliyelerin ...adına imzalı olduğu, malzemelerin şirkete teslimine ilişkin ve borçlu şirketin envanter kaydına alındığına yönelik kayıt ve belgenin de sunulmadığı, ...'ın ve ...’ın borçlu ile birlikte hareket ederek şirketi mal alım-satımı olmaksızın borçlandırdığının değerlendirildiği, bu nedenle davalı ...'ın alacağının muvazaalı olduğu, takip konusu kambiyo senedinin geriye dönük olarak da her zaman düzenlenebileceği gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davalı borçlu ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı alacaklı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı alacaklı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 11.07.2023 tarihli ve 2023/490 Esas, 2023/1202 Karar sayılı kararı ile; Asıl ve birleşen davalarda davalı borçlu ... İnş. Taah. San ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusu yönünden; sıra cetveline itiraz davalarının alacağının miktar ve/veya sırasına itiraz edilen alacaklılara yöneltilebileceği, borçlunun bu davada sıfatının bulunmadığı, bu davalı hakkındaki davanın sıfat yokluğundan reddedilmesi gerekirken esas bakımından karar verilmesinin doğru olmadığı, ne var ki adı geçenin istinaf nedenlerinin bu yönde olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddi gerektiği,
Alacaklı davalılar ... ile ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İns. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekillerinin istinaf başvurusu yönünden; muvazaa iddiasına dayalı sıra cetveline itiraz davalarında ispat yükünün kural olarak davalı alacaklıda olduğu, davalının alacağının varlığını ve miktarını takipten önce düzenlenmiş usulüne uygun delillerle ispatlaması gerektiği, aksine borçlu ile davalı arasında hukuki ilişkinin varlığı ve bundan bir borç doğduğu anlaşılmışsa bu kez ispat yükünün tersine döneceği, davacının alacağın aslında bu miktarda olmadığını veya ödendiğini ispat yükü altına gireceği, bu çerçevede iddia sadece muvazaa ise bir alacak yargılaması yapar gibi taraflar arasındaki tutarların hesaplanmasına da gerek bulunmadığı, ancak iddianın tutara ilişkin olması hâlinde bu denetlemenin yapılması gerektiği, hukuki ilişkinin önceliği ve sonralığının tek başına muvazaanın varlığını göstermeyeceği, somut olayda davalı borçlu ile davalılardan ... arasında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmadığı, alacaklının bu takip dosyalarını dava dışı ...’tan temlik aldığı, borçlu ile adı geçen arasındaki ticari ilişkinin gerçek bir borç kaynağı olduğuna dair bilgi ve belgelerin dosyaya yansıdığı, bilirkişilerin farazi değerlendirmeler ile ...’ın faaliyet sahası ile ...’ın faaliyet sahasının birbiriyle uyumlu olmadığını, tutarların hayatın olağan akışı gibi objektif olmayan ve tecrübe kuralı dahi sayılamayacak ölçüye dayanarak makul bulunmadığını mütalaa etmelerinin hükme esas alınamayacağı, davalı borçlu ile davalılardan ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki hukuki ilişkinin ise resmî belgelerle sabit olduğu, borçlunun yükleniminde olan hastane inşaatının adı geçen davalı tarafından yapıldığında tereddüt bulunmadığı, bu hususlar karşısında artık alacakların muvazaalı biçimde oluşturulduğu ve gerçekte hiçbir hukuki nedene dayanmadığının kabul edilemeyeceği gerekçesiyle davalı borçlu ... İnş. Taah. San ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı alacaklıların istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili ile asıl ve birleşen davalarda davalı ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 05.06.2024 tarihli ve 2023/3147 Esas, 2024/1965 Karar sayılı kararı ile, "...1.Asıl ve birleşen davalarda davacılar vekilleri temyiz istemleri yönünden;
Asıl ve birleşen davalar hacizde sıra cetveline itiraza ilişkin olup kural olarak hacizde muvazaaya nedenine dayalı sıra cetveline itiraz davalarında alacağın varlığını ispat yükü davalı alacaklılar üzerindedir. Davalı alacaklıların, alacaklarının gerçek bir alacak olduğunu, birbirini teyit eden ve takipten önce düzenlenmiş usulüne uygun delillerle ispatlaması gerekir.
Asıl ve birleşen davalarda davacılar, sıra cetvelinde pay ayrılan 1 ila 5. sıradaki takip alacaklılarının takibe konu alacaklarının muvazaalı olduğunu iddia ettiklerine göre davalı tarafta bulunan her bir takip alacaklısı alacaklarının gerçek alacak olduğunu takibin dayanağı dışındaki kesin ve inandırıcı belgelerle ispatlamalıdırlar.
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporları ve dosya içeriği itibariyle sıra cetvelinde pay ayrılan 1 ila 5 arasındaki takip alacaklarının muvazaalı olduğuna dair tespit yapılarak asıl ve birleşen davaların kabul edilmiş olmasına karşın istinaf aşamasında dosyaya fazladan bir delil ibrazı bulunmamasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesince söz konusu raporlar dikkate alınmaksızın davalı takip alacaklıları ile borçlu şirket arasında soyut hukuki ilişkinin olduğu belirtilerek miktar açısından ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmeksizin davaların reddine karar verilmesi yukarıda açıklanan ispat yükü dikkate alınmadığı için doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
2.Birleşen 2016/519 Esas, 2016/488 Esas ve 2016/498 Esas sayılı dosyalarda davalı borçlu ... İnş. Taah. San ve Tic. AŞ. vekilinin katılma yoluyla temyiz istemi yönünden;
İİK'nın 142/1. maddesi hükmüne göre, "Cetvel suretinin tebliğinden yedi gün içinde her alacaklı takibin icra edildiği mahal mahkemesinde alakadarlar aleyhine dava etmek suretiyle cetvel münderecatına itiraz edebilir" anılan hükümde yer alan "alakadarlar" ifadesi, kural olarak borçluyu değil şikayet eden alacaklıdan sıra itibariyle önce olan ve pay ayrılan alacaklıları ifade eder. Şikayet, kural olarak şikayet edene göre sıra cetvelinde öncelikli olan ya da aynı derecede hacze iştirak eden alacaklılara yöneltilmelidir. Anılan yasal düzenleme ile sıra cetveline şikayet hakkı takip alacaklılarına tanınmış olup, borçlunun alacaklı sıfatı bulunmadığından ve kendisine pay ayrılmadığından, sıra cetveline karşı şikayet hakkı bulunmadığı gibi borçluya karşı husumet de yöneltilemez.
Davalı borçlu şirket vekili tarafından dosyaların borçlusu olan müvekkili aleyhine dava açılmasında davacıların hukuki dayanağı ve yararı olmadığı itirazı istinaf dilekçesinde de ileri sürülmüş olup, bu durumda mahkemesince davalı borçlu şirket hakkında açılan davaların pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir,..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davalının, dava dışı borçlu şirket tarafından yüklenilen inşaatın taşeronu olduğu, yapılan işlerin metrajlarla, istihkaklarla sabit olduğu, sözleşmenin karşı tarafının Bakanlık olduğu ve Bakanlık yetkililerinin yapılmamış bir işe metraj düzenlemesi, istihkak oluşturması ve muvazaalı bir taşeronun varlığına göz yummasının mümkün olmadığı, hukuki ilişkinin önceliği ve sonralığının tek başına muvazaanın varlığını göstermeyeceği, sadece diğerinden çok önce kurulmuş bir hukuki ilişkinin, sonrakinden mal kaçırma kastı olmadığı hususunda bir adi karine olduğu, dosyada eksiklik bulunmamakla birlikte hukuki dayanakta ya da gerekçede hata edilmişse İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm verilebileceği, somut olayda İlk Derece Mahkemesinin ispat yükünü hatalı belirlediği gözetilerek karar verildiği, dosyada herhangi bir eksiklik bulunmadığından yeni bir delil veya belge aranmadığı ve tahkikat yapılmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Direnme kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili; davalı alacaklı ... ile borçlu şirketin yönetim kurulu başkanı arasında akrabalık ilişkisi olduğunu, davalı alacaklının sadece müvekkili alacağından daha önce doğmuş olmasına dayandığını, alacaklı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile borçlu şirket arasında yapılan protokolün alacaklıları zarara uğratmak kastıyla yapıldığını, ticari defterlerdeki bakiye alacak tespitinde fahiş fark bulunduğunu, müvekkili alacağının davalıların alacağından önce doğduğunu belirterek direnme kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Uyuşmazlık
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporları ve dosya içeriği itibariyle sıra cetvelinde pay ayrılan davalı alacaklıların alacaklarının muvazaalı olduğuna dair tespit yapılarak asıl ve birleşen davaların kabul edilmiş olması karşısında, istinaf aşamasında dosyaya sonradan sunulan delil bulunmamasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesince söz konusu raporlar dikkate alınmaksızın alacaklılar ile borçlu şirket arasında soyut hukuki ilişkinin olduğu belirtilerek miktar açısından ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmeksizin asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
D. Gerekçe
1. İlgili Hukuk
1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 140 vd. maddeleri.
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 357. maddesi.
2. Değerlendirme
1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal mevzuatın ve ilgili kavramların irdelenmesi gerekmektedir.
2. Genel olarak icra takibi beş aşamadan oluşur. Bu aşamalar takip talebi, ödeme (icra) emri, haciz, satış ve paraların paylaştırılmasıdır. Paraların paylaştırılması, icra takibinin son safhasıdır. Diğer aşamalara geçilebilmesi için alacaklının talepte bulunması gerektiği hâlde, paraların paylaştırılmasına (ödenmesine) başlanabilmesi için alacaklının bir talebine gerek yoktur. İcra dairesi, satış sonucunda elde edilen paraları, kendiliğinden (resen) alacaklılara paylaştırır. Paraların paylaştırılması, aynı malların birden fazla alacaklı için haczedilmiş (hacze iştirak edilmiş) olması hâlinde söz konusu olur. Hacizli mallar bir alacaklı için haczedilmişse, o zaman paraların paylaştırılması değil elde edilen paranın alacaklıya ödenmesi söz konusudur (Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 729).
3. Sıra cetvelinin düzenlenmesi için birden fazla alacaklının bulunması ve borçlunun malvarlığının satılması sonucunda elde edilen para ile tüm alacaklıların alacağının ödenememesi gerekir. Hacze iştirak eden tüm alacaklıların alacağı ödenebiliyorsa sıra cetveli düzenlenmez. Eğer takibin sonunda tek alacaklı olursa, satış sonucu elde edilen para alacaklının alacağına yetmezse, yine sıra cetveli düzenlenmez, alacaklıya alacağının ödenmeyen kısmı için bir aciz belgesi verilir (Hakan Pekcanıtez vd., İcra ve İflas Hukuku, 10. Bası, Ankara, 2012, s. 387).
4. İcra ve İflas Kanunu’nun 140. maddesinde;
“..Satış tutarı bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemiye yetmezse icra dairesi alacaklıların bir sıra cetvelini yapar.
Alacaklılar 206 ncı madde mucibince iflas halinde hangi sıraya girmeleri lazım geliyorsa o sıraya kabul olunurlar.
Bununla beraber ilk üç sıraya kayıt için muteber olan tarih haciz talebi tarihidir…” hükmü bulunmaktadır.
5. İlk haczi uygulayan icra dairesi, alacaklıların bir sıra cetvelini yapar (İİK md. 140/1; İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği md. 59). Haczedilen mallar istinabe yolu ile haczedilmiş ve satılmış olsa bile, sıra cetvelini düzenleme yetkisi, takibin yapıldığı icra dairesine aittir. İstinabe olunan icra dairesinin bu sıfatla (istinabe olunan icra dairesi sıfatıyla) sıra cetveli düzenleme yetkisi yoktur. Sıra cetveli kesinleşmeden, icra müdürü paraları paylaştıramaz. Bu sıra cetveline dayanarak yapılan paylaştırmada, artık bütün alacaklıların alacağının tam olarak ödenmesi mümkün değildir. Sıra cetvelinde, aynı derecede hacze iştirak etmiş olan (İİK md. 100-101) bütün alacaklılar alacak miktarları ve faizleri ile gösterilir. Bu alacaklıların her biri belli bir sıraya girer. Bu sıra İİK’nın 206. maddesinde gösterilmiştir (Kuru, s.732-733).
6. Düzenlenecek sıra cetvelinde; alacaklılar İİK’nın 206. maddesine göre iflas hâlinde hangi sıraya girmeleri lazım geliyorsa o sıraya kabul olunurlar (İİK md. 140/2). Satış bedelinden önce birinci derecede hacze iştirak edenlerin alacakları ödenir. Geriye bir şey artarsa bu, ikinci dereceye verilir. Paylaştırma parasının artması hâlinde sırasıyla diğer derecelere dağıtılır. Satış bedelinin birinci derecedeki alacaklıların tamamını karşılamaması hâlinde (veya diğer dereceler içinde bakiyenin alacakları karşılamaması durumunda da) derece için de sıra cetveli düzenlenir. Bu şekilde yapılan dağıtım sonucunda, alacağına kavuşamayanlar olursa İİK’nın 143. maddesi uyarınca bunlara borç ödemeden aciz belgesi verilir (Adnan Deynekli, Sedat Kısa, Hacizde ve İflasta Sıra Cetveli, 3. B., Ankara 2005, s. 111).
7. İcra ve İflas Kanunu'nun 141. maddesine göre sıra cetvelinin birer sureti icra dairesi tarafından alakadarlara tebliğ edilir. İİK'nın “Cetvele itiraz” başlıklı 142. maddesi ise;
“Cetvel suretinin tebliğinden yedi gün içinde her alacaklı takibin icra edildiği mahal mahkemesinde alakadarlar aleyhine dava etmek suretiyle cetvel mündericatına itiraz edebilir.
Dava basit muhakeme usuliyle görülür.
İtiraz alacağın esas ve miktarına taallük etmeyip yalnız sıraya dairse şikayet yoliyle icra mahkemesine arz olunur” şeklinde düzenlenmiştir.
8. İcra ve İflas Kanunu’nun 142. maddesi gereğince alacaklılar sıra cetvelinin bir suretinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde sıra cetveline şikâyet yoluna başvurabilirler veya sıra cetveline itiraz davası açabilirler. Sıra cetveline karşı yedi gün içinde hiçbir şikâyet ve itiraz (İİK md. 142) yapılmazsa sıra cetveli kesinleşir ve ancak bundan sonra (kesinleşen) sıra cetveli gereğince paraların paylaştırılmasına geçilebilir. Buna karşılık, yedi gün içinde sıra cetveline karşı (icra mahkemesinde) şikâyet veya (mahkemede) itiraz yoluna başvurulursa, paylaştırma işleminin sonuçlanmasına kadar durdurulması ve sıra cetvelinin kesinleşmesine kadar beklenmesi gerekir. Ancak, sıra cetvelinde hak sahibi görünen her alacaklı, banka teminat mektubu karşılığında kendisine ödeme yapılmasını isteyebilir (İİK md. 142/a).
9. Sıra cetveline karşı koymak isteyen alacaklı (bu konudaki takip hukuku kurallarının yanlış uygulandığını iddia etmeyip) sıra cetveline alınmış olan bir alacaklının alacağına veya onun sırasına (veya hem alacağına hem de onun sırasına) itiraz etmek istiyorsa, o zaman sıra cetveline karşı, mahkemede itiraz yoluna başvurması, yani o alacaklıya karşı genel mahkemede dava açması gerekir (Kuru, s. 736).
10. Davalı alacaklının borçludan alacağı bulunmadığına yönelik itiraz, sıra cetvelinde kendisine pay ayrılan alacaklının alacağının bir kısmının veya tamamının borçlu tarafından ödendiğine yönelik ya da sıra cetvelinde pay ayrılan alacaklının alacağının muvazaalı olduğuna ilişkin olabilir.
11. Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla fakat kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmeyen bir görünüş yaratmak hususundaki anlaşmalara denir. Türk Hukuk Lügatında; anlaşmalı saptırma gerçek dışı durumlara gerçekmiş niteliğini kazandırma işlemi, hukuksal bir işlem konusunda gerçek duruma aykırılıkta birleşilerek yapılan ortak açıklama ya da ortaya konulan belge, danışıklı işlem olarak tarif edilmiştir (Türk Hukuk Lügatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara, 2021, s. 819).
12. Muvazaanın tanımından da anlaşılacağı üzere, tarafların başkalarını aldatmak amacıyla yaptıkları görünürdeki işlem kural olarak geçersizdir.
13. Borçlu, hakkında yapılan icra takibinde alacaklısı ile muvazaalı olarak yarattığı borca karşı, ödeme emrinin tebliği üzerine karşı koymamak suretiyle takibin kesinleştirilmesini ve bu suretle diğer alacaklılarının sıra cetvelinde alacaklarını tahsil imkânını kısıtlayabilir veya tamamen ortadan kaldırılabilir. Mahcuz malın satış bedelinin bütün alacaklıların alacağını karşılamaması üzerine icra müdürlüğünce düzenlenen sıra cetveline göre, alacağını tamamen veya kısmen alamayan alacaklılar bir başka alacaklının alacağının muvazaalı olduğunu ileri sürebilirler. Bu husus alacağın varlığına yönelik olduğundan dava yoluyla genel mahkemede ileri sürülmesi gerekmektedir.
14. Haciz yoluyla takipte borçlunun itirazı hâlinde, iflasta da alacağın iflas idaresince kabul edilmemesi durumunda alacaklı, alacağın varlığını ispat etmek zorundadır. Sıra cetveline itiraz hâlinde ispat külfeti durumu değişmez, yani ispat yükü davacı alacaklıya değil, alacağına itiraz edilen davalı alacaklıya aittir. Aksi durumun kabulü hâlinde, borçlunun itiraz etmemesi veya alacağın iflas idaresince kabulü durumunda ispat külfeti kuralı değiştirilmiş, olumsuzluğun ispatı kuralı kabul edilmiş olur. Bu davada taraf olan alacaklılar arasında alacakla ilgili doğrudan doğruya bir ilişki bulunmadığından davacı alacaklının böylesine ağır bir külfetin altına girmesi beklenemez. Sırasına itiraz edilen alacaklı, alacağının mevcudiyetini ve miktarını ispat etmek zorundadır.
15. Sırasına itiraz edilen alacaklı, alacağının varlığını ve miktarını, takipten önce düzenlenmiş ve üçüncü kişilere de karşı da ileri sürülebilecek nitelikte olan usulüne uygun, birbirini doğrulayan yazılı delillerle kanıtlamalıdır. Her zaman düzenlenmesi mümkün olan çek ve bono alacağın varlığını ispatlamaya tek başına yeterli değildir. Senetler, faturalar ve çekler ancak tarafları ve onların cüz’i ve külli halefleri yönünden kesin delil niteliğinde olup, temel ilişkinin ve kambiyo ilişkisinin dışında kalan davacı üçüncü kişi bakımından bu nitelikte bir ispat vasıtası olarak kabul edilemez (Mahmut Bilgen, İcra ve İflas Hukukunda Sıra Cetveli, Ankara 2016, s. 491).
16. Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; asıl ve birleşen Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/519 Esas, Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/488 Esas, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/498 Esas ve Ankara 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/524 Esas sayılı davalarda davacı alacaklılar tarafından 21.11.2016 tarihli sıra cetvelinde bir, iki, üç, dört ve beşinci sırada bulunan alacaklıların alacağının muvazaalı olduğu iddia edilerek 21.11.2016 tarihli sıra cetvelinin iptalinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
17. Az yukarıda açıklandığı üzere davalı alacaklılar alacağının gerçek bir hukuki ilişkiye dayandığını ve miktarını kesin ve inandırıcı delillerle ispat külfetindedir.
18. İlk Derece Mahkemesince davalıların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu alınan bilirkişi raporlarında, davalı alacaklı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin icra takibine dayanak iki adet bono bedeli kadar hakedişinin olmadığı, takibe konu iki adet bononun borçlunun ticari defterlerinde kaydının bulunmadığı, alacaklının takip tarihinde 74.179,45 TL alacağı olduğu ancak sıra cetvelinde kendisine 322.837,11 TL pay ayrıldığı belirlenmiş olup, bononun tek başına ispat aracı olamayacağı, taraflarca geriye dönük olarak her zaman düzenlenmesinin mümkün olduğu dikkate alındığında davalı alacaklı ... Elektrik Ana Dağıtım Panoları İml. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile dava dışı borçlu arasındaki alacak borç ilişkisinin muvazaalı olduğunun kabulü gerekir.
19. Davalı alacaklı ... yönünden ise borçlu şirketin 2015 yılı ticari defter ve kayıtlarına göre ...'a ait dokuz adet faturanın ticari defterlerine işlendiği ve 2015 yılı içinde dava dışı ...'a herhangi bir ödeme yapılmadığı, bu kadar yüksek bedelli inşaat malzemesi alışverişinin herhangi bir ödeme, çek veya teminat alınmaksızın satışının ticari hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalı ...’ın iştigal alanının tasarım firması olduğunun anlaşıldığı, faturaların ise inşaat malzemesine ilişkin olduğu dikkate alındığında faturaların faaliyet konusu dışında kaldığı, dava dışı ...'ın davalı ...’a 1.776.304,35 TL borcu olduğu hâlde 2.699.889,67 TL alacağını devrettiği, ... ve ...’ın borçlu şirkette sigortalı çalışma kaydının bulunduğu, ... ile borçlu şirket yetkilileri arasında yakın akrabalık ilişkisinin bulunduğu değerlendirildiğinde davalı ...'ın da alacağının muvazaalı olduğunun kabulü gerekir.
20. Öte yandan her ne kadar Özel Dairece bozma ilâmında "...İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporları ve dosya içeriği itibariyle sıra cetvelinde pay ayrılan 1 ila 5 arasındaki takip alacaklarının muvazaalı olduğuna dair tespit yapılarak asıl ve birleşen davaların kabul edilmiş olmasına karşın istinaf aşamasında dosyaya fazladan bir delil ibrazı bulunmamasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesince söz konusu raporlar dikkate alınmaksızın davalı takip alacaklıları ile borçlu şirket arasında soyut hukuki ilişkinin olduğu belirtilerek miktar açısından ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmeksizin davaların reddine karar verilmesi yukarıda açıklanan ispat yükü dikkate alınmadığı için doğru görülmemiş,..." yönünde bozma gerekçesine yer verilmiş ise de istinaf ile ilgili dar ve geniş istinaf sistemi olmak üzere iki sistem öngörülmüş olup ülkemizde istinaf sistemi ile ilgili dar istinaf sistemi kabul edilmiştir.
21. Geniş anlamda istinaf sisteminde ilk derece yargılamasındaki gibi yeniden inceleme yapılmakta, maddi mesele, ortaya çıkan değişiklikler herhangi bir sınırlamaya tâbi olmaksızın ileri sürülen yeni delil ve olaylar yeniden ele alınarak incelenmektedir.
22. Dar anlamda istinaf sisteminde ise; ilk yargılamadaki her şey yenilenmemekte ilk yargılama baştan sona aynen tekrarlanmayarak maddi olay incelemesi yapılmakta ve kural olarak özellikle ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen hususlar incelenmemektedir. Yani dar anlamda istinaf sisteminde verilen kararın ileri sürülen hususlar çerçevesinde maddi ve hukuki denetimi yapılmaktadır (Hukuk Genel Kurulunun 25.03.2021 tarihli ve 2020/9-6 Esas, 2021/342 Karar sayılı kararı).
23. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 357. maddesinin "Yapılamayacak işlemler" başlığı altında "...bölge adliye mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz..." düzenlemesi ile bölge adliye mahkemesince resen dikkate alınması gereken durumlar dışında ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmaların dinlenmeyeceği ve yeni delillere dayanılmayacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
24. Yani, istinaf yolunda tamamen yeni bir yargılama yapıldığını söylemek mümkün değildir. Asıl amaçlanan ilk derece mahkemesi kararını hukuki ve maddi yönden denetleyerek eksiklikleri gidermek ve hataları düzeltmektir. İlk derece yargılamasının usulüne uygunluğu, vakıa tespitlerinin doğru olup olmadığı ve hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığı denetlenmektedir.
25. İlk derece mahkemesi kararının istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yaptığı inceleme sonrası hatalı olduğu tespit edildiğinde bölge adliye mahkemesince yeniden yargılama yapılarak esas hakkında karar verilmektedir.
26. Somut olayda her ne kadar Özel Dairenin bozma ilâmında, istinaf aşamasında dosyada fazladan delil bulunmamasına rağmen değerlendirme yapılarak sonuca gidildiği yönündeki bozma gerekçesi yerinde değil ise de İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporları ve dosya kapsamı dikkate alınarak sıra cetvelinde pay ayrılan ilk beş sıradaki alacaklıların alacaklarının muvazaalı olduğuna dair tespit yapılarak asıl ve birleşen davaların kabul edilmesine rağmen, istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemesince dosya içerisinde yer alan bilirkişi raporları yeterli görülmediği hâlde yeniden yargılama yapılmadan gerekirse bilirkişi raporu alınmadan ve söz konusu raporlara itibar edilmeden takip alacaklıları ile borçlu şirket arasında miktar açısından ayrıca bir inceleme yapılmasına ihtiyaç duyulmadan asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesi yerinde değildir.
27. Hâl böyle olunca direnme kararı yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı bozulmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Asıl ve birleşen davalarda davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda belirtilen değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı HMK'nın 371. maddesi gereğince BOZULMASINA,
İstek hâlinde temyiz peşin harçlarının yatıranlara geri verilmesine,
Dosyanın HMK'nın 373. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.09.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.


Bu kararın başlığı ve özeti, ekibimizin karara ilişkin kısa hukuki yorumudur; Yargıtay'ın resmi ifadesi değildir. Başlığın kullanılmasından doğabilecek zararlardan sorumluluk kabul edilmez. Kararın kök kaynağı: Adalet Bakanlığı.

Yargıtay Karar Arama