İçeriğe geç

Yargı Kararları

Hata veya hile sonucu imzalanan senetten dolayı borçlu olunmadığının alacaklıya bildirimi, menfi tespit davası açılması şart olmaksızın icra hukuk mahkemesine itiraz veya savcılığa şikayet yoluyla da yapılabilir ve bu bildirim bir yıllık hak düşürücü süreyi keser.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 39/I maddesi uyarınca iradesi hile ile sakatlanan borçlunun, bu durumu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde borçlu olmadığını alacaklıya bildirmesi yeterli olup bu bildirimin menfi tespit davası açılarak yapılması zorunlu değildir; kambiyo senedinin sahte olduğuna ve düzenleyenin bu suçtan mahkum olduğuna dair kesinleşmiş ceza mahkemesi kararının hukuk mahkemesinde bağlayıcı olduğu, ancak menfi tespit davasında senedin iptaline değil yalnızca borçlu olunmadığının tespitine karar verilebileceği kabul edilmiştir.

Mahkeme
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Esas
2026/363
Karar
2026/4974
Tarih
23.09.2026

İlgili mevzuat

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 39/I
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72/4
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 355
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 369/1
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 370/1
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 371
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 372

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1282 Esas, 2025/1358 Karar
HÜKÜM : Davanın kabulü
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ayvacık 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2017/123 E., 2022/13 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından müvekkili aleyhine Ayvacık İcra Müdürlüğünün 2012/570 E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna başvurulduğunu, kendileri tarafından bu takibe itiraz edilerek icranın geri bırakılması ve takibin iptali talebiyle Ayvacık İcra Hukuk Mahkemesinin 2013/6 E. sayılı dosyası ile icra takibine itiraz davası açtıklarını, bu açtıkları davanın reddedildiğini, müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığını, 17.01.2011 tarihinde müvekkilinin adresine kargo firmasından gelmiş gibi gösteren şahıslar tarafından kargo teslimatı yapılacağı gerekçesiyle müvekkilinin imzasının alınması suretiyle teslimat yapıldığını, paketin içerisinden çikolata ve kraker çıktığını, müvekkilinin amcasının oğluna da aynı gün benzer şekilde aynı paketten gelmesi üzerine durumdan şüphelendiklerini, bu sebeple Ayvacık Cumhuriyet Başsavcılığına başvurduklarını, yapılan araştırma neticesinde paketleri getiren kişilerin Aras Kargo çalışanı olmadığının tespit edildiğini, davalının hile ile elde ettiği müvekkiline ait imzayı, üzerini doldurarak sahte bir kambiyo senedi hazırlamak suretiyle müvekkilini borçlu gösterdiğini, Ayvacık İcra Müdürlüğü'nün 2012/570 E. sayılı dosyası ile 950.000,00 TL tutarlı senede dayanarak takip başlattığını, müvekkillerinin davalı ile aralarında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, söz konusu senedin sahteliği nedeniyle yapılan suç duyurusu neticesinde davalının İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/407 E. sayılı dosyasında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçundan mahkum olduğunu, ilgili dosyada senet üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde müvekkilinin daha önceden alınan imzasının sahtecilik yoluyla sahte senet haline dönüştürüldüğünün tespit edildiğini ileri sürerek hileli yollardan elde edilen Ayvacık İcra Müdürlüğünün 2012/570 E. sayılı dosyası ile takibe konan 15.07.2010 tanzim, 18.07.2011 vade tarihi 950.000,00 TL bedelli senet nedeniyle müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davalı aleyhine %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde;davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davacının senedin edinimine yönelik iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacı ile müvekkili arasında gayrimenkul alımından kaynaklı ilişki olduğunu, davacının borçlu olduğunu, İstanbul Ağır Ceza Mahkememsince verilen kararın temyiz edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın takibe konu senet nedeniyle menfi tespit ile takibin ve bononun iptali istemine ilişkin olduğu, davalı tarafın davacı aleyhine Ayvacık İcra Müdürlüğünün 2012/570 E. sayılı dosyası üzerinden takip başlattığı, davacı tarafından takibe konu senet hakkında senedin hile ile elde edildiği ve sahte olduğu iddiasıyla söz konusu senetten dolayı borçlu olmadığının iddia edildiği, dosya arasına alınan İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesinin kesinleşmiş kararı ile davalı tarafın takibe konu senet nedeniyle resmi belgede sahtecilik suçundan ceza almış olduğu, ceza mahkemesi kararı ve karara dayanak olan rapora göre borçlunun iradesinin sakatlanmış olduğunun sabit olduğu, buna karşılık olarak alacaklının hangi hukuki ilişkiye dayalı olarak davacıdan alacaklı olduğunu ispatlayamamış olduğu, yine hak düşürücü süre yönünden bakıldığında, hata, hile veya ikrah sonucunda imzaladığı sözleşme ya da senetten dolayı borçlu olmadığının tespitini isteyen kişinin, hatanın ve hilenin öğrenildiği, ikrahın ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl içinde borçlu olmadığı hususunu alacaklı tarafa bildirmesi gerektiği 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) 39/I, Kanunun metninde belirtilen bu bildirimin mutlaka menfi tespit davası açılarak yapılmış olmasının zorunlu olmadığı, dosyadaki davalı tarafından başlatılan icra takibinde ödeme emrinin davacı tarafa 23.08.2012 tarihinde tebliğ edildiği, davacının da iradesinin fesada uğradığını bu tarihte öğrendiğinin anlaşıldığı, davacı tarafça borçlu olmadığı ve icra müdürlüğünün yetkili olmadığına yönelik olarak 27.08.2012 tarihinde İstanbul 14. İcra Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı, yine İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı sahtecilik ve dolandırıcılık bürosuna 17.09.2012 tarihinde davalı aleyhinde nitelikli dolandırıcılık ve sahtecilik iddiasıyla şikayette bulunduğu, hem icra hukuk mahkemesine açtığı davayla hem de savcılığa yapmış olduğu başvuru ile davacı tarafın kanunun aradığı 1 yıllık süre içerisinde borçlu olmadığı hususunu davalı tarafa bildirmiş olduğu ve açılan davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmış olduğu , yine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72/4. hükmü gereğince davalı hakkında resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılıktan kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmünün bulunduğu, söz konusu dosyadaki belgeyle menfi tespit davasına konu belgenin aynı belge olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde davalının kötüniyetli olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile, davacının Ayvacık İcra Müdürlüğünün 2012/570 E. sayılı dosyasına dayanak yapılan 15.07.2010 tanzim 18.07.2011 vade tarihli 950.000,00 TL bedelli senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine ve takibe konu olan senedin iptaline, asıl alacak olan 950.000,00 TL üzerinden %20 oranında 190.000,00 TL kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ceza mahkemesi tarafından davaya konu senedin sahte olarak davalı tarafından düzenlenerek icraya konulduğuna dair tespit yapıldıktan sonra sanığın mahkumiyetine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, söz konusu maddi vakıanın hukuk mahkemesinde yapılan yargılamada da bağlayıcı hale gelmiş olduğu, bu sebeple mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, davalı tarafından başlatılan icra takibinde ödeme emrinin davacı tarafa 23.08.2012 tarihinde tebliğ edildiği, davacının bu tarihte hileyi öğrendiği, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına davalı konusu senedin davalı tarafça sahte olarak düzenlendiğine ilişkin 17.09.2012 tarihinde şikayette bulunduğu, 18.01.2013 havale tarihli dilekçe ile Ayvacık İcra Hukuk Mahkemesine imzasının davalı tarafından hileli bir şekilde ele geçirildiği ve takibe konu belgeye sonradan eklendiğini belirtilerek imzaya ve borca itiraz etmiş olduğu nazara alındığında davacının TBK'nın 39. maddesinde öngörülen bir yıllık süre içerisinde hiçbir şekle bağlı olmayan iptal beyanında bulunduğunun kabulünün gerektiği, bu nedenle davalı vekilinin hak düşürücü süreye ilişkin istinaf nedenlerinin yerinde bulunmadığı, bunların yanında mahkemece, kısa kararda, davacının kötü niyet tazminatı istemi hakkında hüküm kurulmadığı halde, gerekçeli kararda davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesinin gerekçeli karar ile kısa kararın hüküm fıkraları arasında çelişki meydana getirdiği, ayrıca davanın, menfi tespit davası olup davacının dava konusu olan takibe dayanak bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti ile yetinilmesi gerekirken dava konusu bononun da iptaline karar verilmesinin de yerinde olmadığı gerekçesi ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, "davanın kabulü ile, davacının Ayvacık İcra Müdürlüğünün 2012/570 E. sayılı dosyasına dayanak yapılan 15.07.2010 tanzim, 18.07.2011 vade tarihli, 950.000,00 TL bedelli senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine, asıl alacak olan 950.000,00 TL üzerinden %20 oranında 190.000,00 TL kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A.Hukuki Nitelendirme ve Uyuşmazlık
Dava, kambiyo senedine dayalı olarak borçlu olunmadığı iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkin olup uyuşmazlık icra takibine konu bononun hile ile düzenlenip düzenlenmediği, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı noktasında toplanmaktadır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI.SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 23.09.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.




Bu kararın başlığı ve özeti, ekibimizin karara ilişkin kısa hukuki yorumudur; Yargıtay'ın resmi ifadesi değildir. Başlığın kullanılmasından doğabilecek zararlardan sorumluluk kabul edilmez. Kararın kök kaynağı: Adalet Bakanlığı.

Yargıtay Karar Arama